Vader worden
Voor het eerst vader worden: wat komt er op je af?
Je wordt vader. En nu?
Er is nieuws. Groot nieuws. Je bent blij, stil, zenuwachtig, of alle drie binnen een minuut. Ondertussen verwacht de wereld misschien al een overtuigend ‘geweldig’. Je hoeft niet meteen een afgerond antwoord te hebben. Wel helpt het om te weten wat er ongeveer aankomt.
Laat het nieuws even landen
Voor de één voelt het vaderschap direct echt. Voor de ander komt dat besef tijdens een echo, bij het uitzoeken van een naam of pas veel later. Maak van je eerste reactie geen toelatingsexamen. Begin bij wat je wél kunt zeggen: waar je naar uitkijkt en wat je spannend vindt.
Een gesprek hoeft geen complete analyse te worden. ‘Ik vind het mooi en ik weet nog niet zo goed wat ik moet doen’ is al een bruikbare zin. Je partner kan niet raden wat zich achter je enthousiaste knik afspeelt.
Wat kun je verwachten als aanstaande vader?
Iedere zwangerschap loopt anders, maar in grote lijnen verschuift jouw rol mee met de maanden.
De eerste maanden
Vaak weten nog maar weinig mensen het. Je partner kan moe of misselijk zijn terwijl jij aan de buitenkant niets ziet veranderen. Dit is het moment om taken over te nemen zonder dat erom gevraagd wordt.
Het midden
Het nieuws is rond, de buik wordt zichtbaar en er komen afspraken en echo’s. Ga mee waar jullie dat willen en zet de data zelf in je agenda. Nu is er ook tijd voor de papierwinkel hieronder.
De laatste maanden
De babykamer, de tas, je verlof en de vraag wie je belt als het begint. Praat samen over de bevalling en over de eerste weken daarna. Lees ook wat je als vader tijdens de bevalling kunt doen.
Ik word vader: wat moet ik regelen?
Dit zijn de belangrijkste regelzaken voor vaders en partners in Nederland. De regels kunnen veranderen en jouw situatie kan afwijken, dus controleer de details bij de bron. De Rijksoverheid heeft een checklist voor als je een kind krijgt.
Erken je kind als jullie niet getrouwd zijn
Ben je niet getrouwd en heb je geen geregistreerd partnerschap, dan ben je niet automatisch de wettelijke vader. Je erkent je kind bij de gemeente. Dat kan al tijdens de zwangerschap en is gratis. Door de erkenning krijg je in de regel ook samen met de moeder het ouderlijk gezag.
Meld je op tijd aan voor kraamzorg
Kraamzorg regel je vroeg in de zwangerschap. Vraag je zorgverzekeraar of verloskundige wanneer en hoe je je aanmeldt.
Vraag je geboorteverlof aan
Werk je in loondienst, dan heb je na de geboorte recht op één werkweek geboorteverlof, volledig doorbetaald door je werkgever. Je neemt het op binnen vier weken na de geboorte.
Bespreek aanvullend geboorteverlof
Daarna kun je maximaal vijf weken aanvullend geboorteverlof opnemen, binnen zes maanden na de geboorte. Je krijgt dan geen loon maar een uitkering van UWV van 70 procent van je dagloon. Je vraagt het aan bij je werkgever; doe dat ruim van tevoren. Meer op rijksoverheid.nl over geboorteverlof voor partners.
Kijk naar ouderschapsverlof
Naast geboorteverlof bestaat er ouderschapsverlof, waarvan een deel betaald is. Vraag je werkgever of bekijk je cao: soms vult de werkgever aan. Ben je zzp’er, dan gelden deze verlofregelingen niet voor jou en regel je het zelf.
Doe binnen drie dagen aangifte van de geboorte
Na de geboorte doe je aangifte bij de gemeente waar je kind is geboren, binnen drie dagen. De geboortedag telt niet mee. Meer op rijksoverheid.nl over geboorteaangifte.
Meld je kind aan bij de zorgverzekering
Doe dat binnen vier maanden na de geboorte. Controleer meteen of jullie toeslagen veranderen.
Denk vroeg na over kinderopvang
Wachtlijsten kunnen lang zijn. Wil je opvang, schrijf je dan al tijdens de zwangerschap in.
Maak betrokkenheid concreet
Vraag welke afspraken jullie samen willen bijwonen. Kies een paar praktische taken die je van begin tot eind regelt, inclusief uitzoeken en onthouden. Alleen vragen wat je kunt doen laat het plannen nog steeds bij de ander liggen. In 12 tips voor aanstaande vaders staat hoe je dat aanpakt.
Bespreek ook hoe jullie tijd voor elkaar houden. Dat kan een wandeling zijn waarop het tien minuten niet over babyspullen gaat. Je blijft partners terwijl je ouders wordt. Dat klinkt vanzelfsprekend, tot je derde gesprek op rij over een commode gaat.
Je hoeft niet overal een oplossing voor te hebben
Soms wil iemand iets vertellen zonder dat er een actieplan uitkomt. Vraag: ‘Wil je dat ik meedenk of zal ik gewoon luisteren?’ Het is een kleine vraag die een hoop goedbedoelde verbouwplannen voorkomt.
Zoek zelf ook iemand met wie je eerlijk kunt praten: een vriend, broer of andere vader. Een ander verhaal horen kan helpen om woorden te vinden voor je eigen ervaring. Blijven zorgen je dagelijks leven beheersen, bespreek dat dan met je huisarts. Lees ook wat niemand aan de vader vraagt.
Lees iets waarin je jezelf tegenkomt
Praktische informatie is nuttig. Herkenning is dat ook. De vergeten vader kijkt met humor naar de man die meedoet, soms over het hoofd wordt gezien en langzaam vader wordt. Bekijk het boek voor aanstaande vaders of begin met het gratis fragment. Je hoeft vandaag niet je hele vaderschap af te hebben.
Veelgestelde vragen
Hoe bereid je je voor op vader worden?
Ga mee naar afspraken, neem thuis taken helemaal over, regel de papieren zaken zoals erkenning en verlof, en praat met je partner over de bevalling en de eerste weken. En praat ook met iemand over hoe het voor jou is.
Wat moet je regelen als je vader wordt?
De belangrijkste punten: je kind erkennen als jullie niet getrouwd zijn, kraamzorg, geboorteverlof en aanvullend geboorteverlof, aangifte van de geboorte binnen drie dagen, de zorgverzekering en eventueel kinderopvang. Zie de checklist hierboven.
Is het normaal dat ik me nog geen vader voel?
Ja. Bij veel mannen komt dat gevoel later dan het nieuws: bij een echo, bij de geboorte of pas in de weken daarna. Dat zegt niets over hoe je straks als vader bent.
Hoeveel verlof krijg je als vader?
In loondienst heb je recht op één werkweek geboorteverlof met volledig loon en daarna maximaal vijf weken aanvullend geboorteverlof met een UWV-uitkering van 70 procent van je dagloon. Controleer de actuele regels op rijksoverheid.nl.
Lees het fragment uit hoofdstuk 10: Hormonen, een veldgids →